O'zbekistonda yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliqni 2026-yilda balansida ko'chmas mulk — binolar, inshootlar va tugallanmagan qurilish obyektlari bo'lgan kompaniyalar to'laydi. Asosiy stavka — o'rtacha yillik qoldiq qiymatining 1,5%, lekin soliq bazasi 1 kv. metr uchun belgilangan eng kam qiymatdan past bo'lishi mumkin emas (Toshkentda — 3,53 mln so'm). Yil davomida kompaniya 20-yanvargacha topshirilgan ma'lumotnoma asosida bo'nak to'lovlarini to'laydi, yillik hisobotni esa keyingi yilning 1-martigacha topshiradi va soliqni to'laydi.
Quyida mol-mulk solig'ini kim to'lashi, baza qanday hisoblanishi, 2026-yildagi stavkalar, bo'nak to'lovlari va imtiyozlar qanday ishlashi hamda kompaniyalar ko'pincha nimada pul yo'qotishi haqida.
Yuridik shaxslar mol-mulk solig'i 2026: asosiy ko'rsatkichlar
| Ko'rsatkich | 2026-yildagi qoida |
|---|---|
| Soliq to'lovchilar | Ko'chmas mulkka ega O'zbekiston yuridik shaxslari, O'zbekistonda ko'chmas mulkka ega norezidentlar, ko'chmas mulkni lizingga olganlar |
| Baza | O'rtacha yillik qoldiq qiymati, lekin 1 kv. metrning eng kam qiymatidan past emas |
| 1 kv. metrning eng kam qiymati | Toshkent — 3,53 mln so'm; Nukus va viloyat markazlari — 2,35 mln; boshqa shaharlar va qishloq joylari — 1,39 mln |
| Umumiy stavka | 1,5% |
| Oshirilgan stavka | 3% — qurilishi normativ muddatda tugallanmagan obyektlar |
| Pasaytirilgan stavka | 0,7% — umumiy foydalanishdagi temir yo'llar, magistral quvurlar, aloqa va elektr uzatish liniyalari, Vazirlar Mahkamasi qarori bilan konservatsiya qilingan obyektlar |
| Soliq davri | Kalendar yil |
| Bo'nak to'lovlari uchun ma'lumotnoma | 20-yanvargacha; yangi kompaniyalar — ro'yxatdan o'tgandan keyin 30 kun ichida |
| Bo'nak to'lovlari | Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar — chorakning uchinchi oyi 20-sanasigacha 1/4 qismi; boshqalar — har oyning 10-sanasigacha 1/12 qismi (yanvar uchun — 20-yanvargacha) |
| Yillik hisobot va qo'shimcha to'lov | Hisobot yilidan keyingi yilning 1-martigacha |
Mol-mulk solig'ini kim to'laydi
Soliq to'lovchilar — soliq solinadigan ko'chmas mulkka ega O'zbekiston yuridik shaxslari, shuningdek mamlakat hududida ko'chmas mulkka egalik qiluvchi norezidentlar. Agar kompaniya binoni moliyaviy ijaraga (lizingga) olgan bo'lsa, soliqni odatda lizing oluvchi to'laydi. Soliq rejimining ahamiyati yo'q: mol-mulk solig'ini QQS to'lovchilar ham, aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar ham to'laydi — faqat bo'nak to'lovlari muddatlari farq qiladi.
Nimaga soliq solinadi
- huquqlari davlat ro'yxatidan o'tkazilishi lozim bo'lgan binolar va inshootlar;
- loyiha hujjatlaridagi normativ qurilish muddati o'tgan tugallanmagan qurilish obyektlari;
- temir yo'llar, magistral quvurlar, aloqa va elektr uzatish liniyalari va ularning texnologik inshootlari;
- quruvchi balansidagi sotish uchun mo'ljallangan turar joylar — foydalanishga topshirilgandan 6 oy o'tgach.
Nimaga soliq solinmaydi
Soliq obyekti hisoblanmaydi, xususan, yer uchastkalari (ular bo'yicha yer solig'i to'lanadi), notijorat tashkilotlarining notijorat faoliyatidagi obyektlari, umumiy foydalanishdagi avtomobil yo'llari, sug'orish tarmoqlari, tabiatni muhofaza qilish va yong'in xavfsizligi obyektlari.
Soliq bazasi qanday aniqlanadi
Baza — ko'chmas mulkning o'rtacha yillik qoldiq qiymati, ya'ni boshlang'ich (tiklanish) qiymatidan hisob siyosatiga ko'ra hisoblangan amortizatsiya chegirilgan summa. Tugallanmagan qurilish uchun uning o'rtacha yillik qiymati, norezidentlar uchun esa obyektning o'rtacha yillik qiymati olinadi.
1 kv. metrning eng kam qiymati
Binolar va inshootlar uchun baza eng kam qiymatdan past bo'lishi mumkin emas: Toshkentda 1 kv. metr uchun 3,53 mln so'm, Nukus va viloyat markazlarida — 2,35 mln, boshqa shaharlar va qishloq joylarida — 1,39 mln. Mahalliy Kengashlar tumanning rivojlanishiga qarab eng kam qiymatga 0,5 gacha pasaytiruvchi koeffitsiyent qo'llashi mumkin. Agar obyektning haqiqiy qiymati eng kam qiymatdan past bo'lsa, kompaniya mustaqil baholash o'tkazishga haqli — uning natijasi (shu jumladan oxirgi ikki yilda o'tkazilgan baholash) baza sifatida qabul qilinadi.
Amalda aynan eng kam qiymat soliqni sezilarli qiladi: Toshkentdagi eski omborning buxgalteriya hisobidagi qoldiq qiymati deyarli nolga teng bo'lishi mumkin, ammo soliq baribir maydonni 3,53 mln so'mga ko'paytirib hisoblanadi. Masalan, 500 kv. metr maydonda eng kam baza 1 765 mln so'm, 1,5% stavkada soliq esa yiliga taxminan 26,5 mln so'm bo'ladi (shartli hisob).
2026-yilda mol-mulk solig'i stavkalari
- 1,5% — kompaniyalarning binolari va inshootlari, shu jumladan ijaraga berilganlari uchun umumiy stavka.
- 3% — qurilishi normativ muddatda tugallanmagan obyektlar uchun. Bu qurilishni «muzlatib» qo'ymaslik uchun rag'bat.
- 0,7% — umumiy foydalanishdagi temir yo'llar, magistral quvurlar, aloqa va elektr uzatish liniyalari, shuningdek Vazirlar Mahkamasi qarori bilan konservatsiya qilingan obyektlar uchun. 2026-yildan bu stavka 0,65% dan 0,7% gacha oshdi.
Muddatlar: ma'lumotnoma, bo'nak to'lovlari va yillik hisobot
- 20-yanvargacha — kutilayotgan o'rtacha yillik qiymatdan hisoblangan joriy yil soliq summasi to'g'risidagi ma'lumotnoma. Yangi kompaniyalar uni davlat ro'yxatidan o'tgandan keyin 30 kun ichida topshiradi.
- Yil davomida — bo'nak to'lovlari. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar har chorakning uchinchi oyi 20-sanasigacha yillik summaning 1/4 qismini to'laydi. Boshqalar — har oyning 10-sanasigacha 1/12 qismini, yanvar uchun esa 20-yanvargacha.
- Baza o'zgarganda (obyekt sotib olinsa, sotilsa yoki foydalanishga topshirilsa) aniqlashtirilgan ma'lumotnoma topshirish mumkin, qolgan bo'nak to'lovlari qayta hisoblanadi.
- Keyingi yilning 1-martigacha — yillik hisobot va bo'nak to'lovlarini hisobga olgan holda qo'shimcha to'lov. Doimiy muassasasiz norezidentlar soliqni yiliga bir marta 15-fevralgacha to'laydi.
Agar yil davomidagi bo'nak to'lovlari yillik hisobotdagi soliqqa nisbatan 10% dan ko'proq kamaytirilgan bo'lsa, soliq organi ularni haqiqiy summadan kelib chiqib qayta hisoblaydi va penya hisoblaydi. Shuning uchun yanvar ma'lumotnomasini «eng kam» emas, zaxira bilan hisoblash ma'qul. 2026-yildan yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha hisobot soliq organlari tomonidan proaktiv shakllantiriladi: tuzatishlar uchun 5 kun beriladi, aks holda hisobot qabul qilingan hisoblanadi. Yilning barcha sanalari 2026-yil hisobotlar taqvimida jamlangan.
Imtiyozlar va ularni qo'llashning yangi shartlari
Kodeks madaniyat, ta'lim, sog'liqni saqlash, sport va ijtimoiy ta'minot obyektlari, qishloq xo'jaligi korxonalarining mahsulot yetishtirish va saqlash uchun mol-mulki va boshqa obyektlar qiymatiga bazani kamaytiradi. Masalan, qayta tiklanuvchi energiya qurilmalari ozod qilinadi: 100 kVt gacha quvvatlilari — 3 yilga, 100 kVt va undan yuqorilari — foydalanishga topshirilgandan boshlab 10 yilga.
2026-yildan yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha imtiyozlar faqat o'tgan yil yakunlari bo'yicha ikki shart bir vaqtda bajarilganda qo'llaniladi:
- tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan daromad foydalanilgan imtiyoz summasidan ko'p;
- xodimlarning o'rtacha yillik soni kamida 3 nafar, har biriga eng kam ish haqining kamida 2 baravari miqdorida ish haqi hisoblanadi (2026-yil 1-sentabrdan EKIH — 1 360 000 so'm, ya'ni chegara — 2 720 000 so'm).
Bitta direktori bor «bo'sh» kompaniya, obyekti rasman ozod qilish talablariga mos kelsa ham, endi imtiyozdan foydalana olmaydi.
Odatiy xatolar
- Eng kam qiymatdan past buxgalteriya qiymatidan hisoblash. Soliq 1 kv. metrning eng kam qiymatidan past bo'lmagan bazadan hisoblanishi kerak.
- 20-yanvargacha ma'lumotnoma topshirilmagan. Busiz bo'nak to'lovlari hisoblanmaydi, 1-martga kelib esa qarz va penya paydo bo'ladi.
- Ro'yxatdan o'tmagan qo'shimcha qurilmalar. Kadastrda yo'q maydon tekshiruvda aniqlanadi.
- Cho'zilgan qurilish. Normativ muddatdan keyin 3% stavka qo'llaniladi.
- Shartlarni tekshirmasdan imtiyoz qo'llash. Daromad va xodimlar bo'yicha shartlar bajarilmasa, soliq qo'shimcha hisoblanadi.
Biz mol-mulk solig'ini hisoblaymiz, ma'lumotnomalarni topshiramiz va proaktiv hisobotlarni soliq hamrohligi hamda hisobot topshirish doirasida tekshiramiz. Obyektlaringiz bo'yicha hisobni tekshirmoqchi bo'lsangiz, kontaktlar orqali yozing.
Ko'p beriladigan savollar
2026-yilda O'zbekistonda yuridik shaxslar mol-mulk solig'i stavkasi qancha?
Umumiy stavka — o'rtacha yillik qoldiq qiymatning 1,5%. Muddatida tugallanmagan qurilish uchun — 3%, infratuzilma liniyaviy obyektlari va konservatsiya qilingan obyektlar uchun — 0,7%.
Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar mol-mulk solig'ini to'laydimi?
Ha. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'ini QQS to'lovchilar ham, aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar ham to'laydi. Ikkinchilari bo'nak to'lovlarini chorakda bir marta — chorakning uchinchi oyi 20-sanasigacha yillik summaning 1/4 qismini to'laydi.
1 kv. metrning eng kam qiymatidan past qiymatdan soliq to'lash mumkinmi?
Faqat mustaqil baholash pastroq qiymatni tasdiqlasa. Bunda baholash natijasi, shu jumladan oxirgi ikki yilda o'tkazilgani, baza sifatida tan olinadi.
Mol-mulk solig'i bo'yicha hisobot qachongacha topshiriladi?
Bo'nak to'lovlari uchun ma'lumotnoma — joriy yilning 20-yanvarigacha, yillik hisobot — keyingi yilning 1-martigacha. Shu muddatda qo'shimcha soliq to'lanadi.
Bo'nak to'lovlari kamaytirib ko'rsatilsa nima bo'ladi?
Agar bo'nak to'lovlari yillik soliqdan 10% dan ko'proq kam bo'lsa, soliq organi ularni qayta hisoblaydi va har bir kechiktirilgan kun uchun penya hisoblaydi.
Ma'lumotlar 2026-yil oktabr holatiga ko'ra. Soliq qoidalari o'zgarib turadi — qaror qabul qilishdan oldin Soliq kodeksining amaldagi tahriri va mutaxassis bilan tekshiring.